Trang chủ Tin tức Tứ thánh quả là gì?

Tứ thánh quả là gì?

bởi chuyenhoatamthuc
Cập nhật ngày: 12 Tháng Một, 2023 831 lượt xem

Thước đo sự phát triển và tăng trưởng Đạo quả thông qua việc phá vỡ các Kiết sử (samyojana) là tiêu chuẩn để đánh giá sự thành tựu của các bậc Thánh. Mười kiết sử có mặt, bao gồm Ngũ hạ phần kiết sử ‘orambhāgiya samyojana’ trói buộc chúng sinh trong cõi dục (thân kiến, nghi hoặc, giới cấm thủ, dục và sân) và Ngũ thượng phần kiết sử ‘uddhambhāgiya-samyojana’ trói buộc chúng sinh trong sắc giới và vô sắc giới (hữu ái, vô hữu ái, mạn, trạo cử và vô minh). Hành giả dùng Tam vô lậu học (giới, định, tuệ) trong tu tập sẽ dần dần đoạn trừ chúng.

Sau đây, các nội dung về Tứ thánh sẽ giải thích từng bước về thực hành cần thiết để giải phóng bản thân khỏi những hạn chế và đạt được sự thánh thiện.

Tứ thánh

Sơ lược về tứ thánh quả

Thánh quả Dự lưu-Tu đà hoàn (Sotāpanna)

Người đầu tiên trong hàng tứ thánh là thánh quả Dự lưu-Tu đà hoàn (Sotāpanna). Thánh quả này được gọi là đã “khai mở Pháp nhãn” (dhamma cakkhu), đã đạt được pháp nhãn, là sự hiểu biết rằng mọi thứ sinh ra rồi cũng sẽ diệt (vô thường). Vị hiền triết này còn được gọi là Thánh quả “Thất Lai”, tức là phải trải qua bảy lần sinh tử nữa mới thành Thánh quả A-la-hán. Ba kiết sử đầu tiên—thân kiến (sakkāyadiṭṭhi), nghi (vicikicchā), và giới cấm thủ (sīlabbataparāmāsa)—đã bị phá vỡ.

Tứ thánh

Thánh quả Dự lưu

Để loại bỏ các chướng ngại và chứng đắc thánh quả dự lưu, Kinh Tăng Chi Bộ mô tả một hành giả đang tiến triển đều đặn theo giới, định và tuệ. Đối với định, tu tập một phần; đối với tuệ, tu tập một phần. Vị ấy được coi là thanh tịnh vì vị ấy không vi phạm dù chỉ một pháp nhỏ. Tại sao? Ở đây, vị ấy kiên trú giới Phạm hạnh, chấp nhận và nghiên cứu Pháp học miễn là có bất kỳ nghiên cứu Pháp nào thì cũng là nền tảng của đời sống phạm hạnh. Do đoạn tận ba kiết sử, vị ấy là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa mà quyết chắc đạt đến Chánh giác.

Do đó, thánh quả Dự lưu (Stream-winner): hoàn toàn thực hành giới, một phần thực hành định, một phần thực hành trí tuệ, loại bỏ ba kiết sử đầu tiên, và đạt được những kết quả sơ bộ. Trong trường hợp này, bậc dự lưu đã không thể hoàn toàn đoạn trừ tất cả các gốc rễ không lành mạnh (akusalamula), chẳng hạn như tham (loba), phẫn nộ, sân (dosa) và si (moha). Tuy nhiên, vị ấy nằm trong số những vị đã đoạn trừ gốc rễ bất thiện, nhập vào dòng thánh, sống đời phạm hạnh, đoạn trừ mọi bệnh tật, đạt được hạnh phúc tối thượng (parama sukha), tức là Niết Bàn, và không còn thối đọa.

Tứ thánh

Quan niệm của Thánh Dự lưu

Thánh quả Nhất lai – Tư đà hoàn (Sakadāgāmi)

Trong tứ thánh, thánh quả Nhất Lai là quả thứ hai. Vì thánh quả này phải trải qua một lần sinh tử nữa mới có thể chấm dứt khổ đau và chứng quả bất sinh. Thánh quả Nhất Lai là những vị loại bỏ ba kiết sử, như vị Thánh quả Nhập Lưu đã làm, và che giấu hai kiết sử còn lại, đó là dục (kāmacchando) và sân (byāpāda)- Tư đà hoàn (Sakadāgāmi). Theo Trường Bộ Kinh, một vị tỳ khưu đã đoạn trừ ba kiết sử và làm nhẹ được tham, sân, si trở thành bậc Nhất lai và phải tái sinh trong kiếp này trước khi khổ đau được tận diệt hoàn toàn.

Thánh quả Nhất lai (Once-returner) hoàn toàn tu tập giới, tu tập chánh định toàn phần, tu tập trí tuệ một phần, đoạn trừ ba kiết sử đầu tiên và dập tắt tham, sân, si dựa theo tam vô lậu học.

Tứ thánhNhị quả Tư đà hàm

Thánh quả Bất lai-A Na Hàm (Anāgami)

Thánh Quả thứ ba trong hàng tứ thánh là Thánh quả Bất lai-A Na Hàm, đã hoàn toàn giải thoát bản thân khỏi năm kiết sử thấp nhất (orambhagiya sayojana). Vị thánh này sẽ tái sinh trong cõi Phạm thiên sau khi cơ thể tan rã và sẽ không bao giờ trải qua những lần tái sinh nữa.

Thánh quả Bất lai (Non-returner): Người đã viên mãn Giới, Định, Tuệ, đoạn trừ ngũ kiết sử thì được luân hồi, chứng Niết Bàn, không còn phải trở lại cõi đời này nữa.

Kết quả là vị A Na Hàm chỉ đoạn trừ năm hạ kiết sử, đặc biệt là đoạn dục (kāmacchando) và sân (byāpāda), còn ba hạ kiết sử (thân kiến, hoài nghi và giới cấm thủ) đã bị loại bỏ từ trước đây.

Tứ thánhVị Thánh quả thứ ba trong hàng tứ thánh

Thánh quả A La Hán (Arahant)

Một vị A-na hàm sẽ chứng quả A-la-hán, nghĩa là đạo đức đã đạt đến sự viên mãn hoàn toàn, sau khi giải thoát năm kiết sử cuối cùng—vô hữu ái, tức hữu ái, mạn, trạo hối và vô minh. Không một thánh tử nào có thể khám phá hay tìm ra lỗi lầm của một vị A-la-hán nữa.

Tứ thánhTu xong tam vô lậu học chứng quả A-la-hán (Arahant), áp dụng đầy đủ giới luật, vận dụng đầy đủ định lực, vận dụng trí tuệ triệt để, giải thoát khỏi mười kiết sử.

Theo Thanh Tịnh Đạo,

  • “Giới, Định và Tuệ là những lý do để đạt được quả Dự lưu,Nhất lai; quả Bất hoàn và quả A-la-hán.
  • Bậc Dự Lư và Nhất Lai đều được gọi là “thành tựu viên mãn các phẩm loại của giới”
  • Còn vị Bất hoàn được gọi là ‘viên mãn định’ và A-la-hán chính là bậc ‘tuệ viên mãn’.

Một vị A la hán, người đã chứng ngộ rằng “sự sinh đã chấm dứt, đời sống phạm hạnh đã qua , và không có kiếp sau,” hoàn toàn thoát khỏi nỗi thống khổ của cả sinh và tử.

Dĩ nhiên, một vị A-la-hán cũng đã hoàn thành xuất sắc bốn tầng thiền vào thời điểm này. Vị ấy tiến tới một trạng thái giác ngộ vĩ đại hơn sau mỗi bước. Hành giả đạt đến sơ thiền sau khi làm chủ được ba kiết sử đầu tiên. Hành giả đắc nhị thiền sau khi làm suy yếu hai kiết sử tiếp theo. Tuy nhiên, tàn dư của ham muốn, tham lam và phẫn nộ thì vi tế hơn tất cả những gì đã bị lấy đi. Tam thiền được thành tựu khi cuối cùng hành giả vượt qua được những tàn dư này. Hành giả đạt được mức giác ngộ thứ tư và cũng là mức cuối cùng sau khi chúng đã được tận diệt.

Tứ thánh

Chứng được quả vị A La Hán là khi nào?

Biết rằng tất cả các pháp hữu vi đều là hư ảo, vị ấy tiếp tục hành thiền và chìm đắm trong pháp lạc mà mình đã đạt được, thoát khỏi mọi tham ái và chấp thủ. Kết quả là, vị ấy không còn bị ràng buộc với bất cứ điều gì ở thế giới bên ngoài. Đức Phật mô tả đời sống phạm hạnh có bốn vị quả này: Này các Tỳ kheo, chính xác thì quả của đời sống phạm hạnh là gì? Thánh quả Dự lưu, Thánh quả Nhất lai, Thánh quả Bất lai, và Thánh quả A La Hán. Họ sống dưới cái tên “cuộc sống thánh thiện.”

Một vị A la hán còn được gọi là bậc lậu tận- người đã đoạn trừ mười kiết sử nói trên và còn đoạn trừ tất cả các lậu hoặc như dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu. Lậu còn được gọi là (āsava), là những thứ mà bất tỉnh rò chảy ra. Nó là nguyên tố làm ô nhiễm tâm, trói tâm vào vòng sinh tử, giam cầm chúng sinh trong đó. Chỉ những vị đạt đến vị quả A-la-hán mới trải qua lậu hoặc sự tận diệt hoàn toàn. “Qua đoạn diệt mọi lậu hoặc (Āsavakkhaya), vị ấy đã đạt đến trạng thái tâm giải thoát, trí giải thoát, chứng đạt đoạn diệt các lậu hoặc,” theo định nghĩa của kinh điển về một vị A-la-hán.

Như vậy, một vị A-la-hán không phải là người đã loại bỏ chướng ngại, mà là người đã từ bỏ lậu hoặc và trở thành một vị Lậu tận (āsavānaṃkhayā anāsavaṃ). Trong kinh điển truyền thống, sự tận diệt hoàn toàn kiến lậu là bậc Thánh quả Dự Lưu Thất Lai (Sotāpatti); sự tận diệt hoàn toàn dục lậu là bậc Thánh quả Nhất lai (Anāgāmī); và sự tận diện hoàn toàn tất cả các lậu hoặc (bao gồm dục lậu, hữu lậu, kiến lậu và vô minh lậu) chính là thánh quả A-la-hán.

Một vị A-la-hán được gọi là Sandhicchedo, dịch theo nghĩa đen là “người phá hủy một ngôi nhà”, ngụ ý rằng họ đã cắt đứt mọi liên kết và dỡ bỏ ngôi nhà mà nghiệp chướng và tham ái đã xây dựng. Do đó, Đức Phật đã thuyết giảng một câu với ý nghĩa tương tự sau khi đạt đến đỉnh cao trí tuệ dưới cội bồ đề: Trải qua vô lượng kiếp trong vòng luân hồi, Như Lai đã đi, đi mãi. Như Lai đã đi tìm người làm công để xây dựng ngôi nhà này sau khi tìm kiếm trong vô vọng. Sự lặp đi lặp lại đơn điệu của cuộc sống có thể rất khó chịu. Như Lai đã tìm thấy người, người xây dựng ngôi nhà. Ngươi sẽ không còn xây dựng một ngôi nhà cho Như Lai trong tương lai.Cả cây cột bạn đã đặt và tất cả các mái dốc của ngôi nhà đều tan tành! Như Lai đã chinh phục mọi tham ái và nhận được quả là sự bất tử và vô sanh bất diệt.

Tên thứ hai của một vị A-la-hán là Hatāvakāso, có nghĩa đen là “người bỏ lỡ mọi cơ hội hoặc dịp có lợi.” Bởi vì không tạo cơ hội kéo dài các hệ lụy trong cuộc sống nên các ngài được cho là kẻ phung phí và hủy diệt mọi cơ hội. Bậc hiểu cái vô sinh, Bậc diệt nhà gọi là luân hồi, và Bậc giết sạch mọi cơ hội chính là bậc Vô thượng (Uttamapuriso), bậc Vô dục (Vitaraga), tức là người không còn tìm kiếm bất cứ điều gì để thỏa mãn các giác quan sau khi đã loại bỏ mọi tham ái nhờ trí tuệ Siêu thế cao nhất (A-la-hán đạo), và do đó trở thành một kẻ vô tín mù quáng.

Tứ thánh

Vị Thánh quả tối thượng trong hàng tứ thánh

Tóm lại, tứ thánh quả, mà đỉnh cao là quả vị A-la-hán, là những thành tựu tối hậu và là mục tiêu tối hậu trên con đường giải thoát, theo truyền thống Phật giáo Nguyên thủy. Mục đích cuối cùng, theo trường phái Phật giáo Bắc Tây Tạng, là Phật quả hay quả vị Phật. Lục độ Ba la mật, là một phần của con đường Bồ tát, phải được thực hành để đạt được Phật quả. Sự khác biệt chính giữa truyền thống nam Tạng và Bắc Tạng chính là điều này. Mục đích của Phật giáo là chấm dứt đau khổ và đạt đến Niết bàn.

Bài viết trên đây là tất cả những thông tin và kiến thức về Tứ thánh quả mà Học viện CEO cung cấp cho bạn. Hy vọng qua bài viết này, các bạn độc giả sẽ có cái nhìn chi tiết và cụ thể nhất về Tứ thánh quả. Nếu bạn muốn hiểu thêm nhiều thông tin bổ ích cũng như biết về chuyển hóa tâm thức trong tương lai. Hãy tham gia ngay khóa học Chuyển hóa tâm thức tại học viện nhé!

XEM THÊM

Vui lòng liên hệ đến Hotline 0842424466 để được chuyên viên tư vấn giải đáp mọi thắc mắc và đăng ký khóa học phù hợp nhất. Chúng tôi rất hân hạnh được hỗ trợ quý học viên!

HỌC VIỆN DOANH NHÂN CEO VIỆT NAM – CVG HỒ CHÍ MINH
Trụ sở: Tòa nhà Work Labs – Số 6 Võ Văn Kiệt, P.Nguyễn Thái Bình, Q.1, TP.HCM
Hotline: (+84) 08 4242 4466
Email: cskh@ceohcm.edu.vn

You may also like

Để lại một bình luận